Các tật khúc xạ nặng kèm theo lé nên đeo kính thường xuyên. Điều này giúp điều chỉnh cả 2 tật về mắt trên. Bạn nên khám, kiểm tra độ kính 6 tháng một lần. Tùy theo từng trường hợp, các bác sĩ chuyên khoa hoặc các kỹ thuật viên khúc xạ sẽ có những hướng dẫn cụ thể.

Tật khúc xạ gồm 3 loại: cận thị, viễn thị và loạn thị. Cận thị là trường hợp nhìn xa mờ, nhìn gần rõ, thường gặp ở tuổi học đường. Viễn thị có 2 dạng: viễn thị nhẹ khiến việc nhìn xa rõ, nhìn gần mờ; viễn thị nặng là trường hợp nhìn xa hay gần đều mờ. Loạn thị nhìn mờ kèm theo hình ảnh biến dạng (nhìn đường thẳng thấy không thẳng; hình tròn thành hình bầu dục hoặc méo mó, không đều). Loạn thị thường đi kèm với cận hoặc viễn thị. Những dấu hiệu bị tật khúc xạ gồm: phải lại gần để nhìn; nhìn xa hay gần không rõ; hình ảnh biến dạng; nheo mắt khi nhìn; dụi mắt khi nhìn, mỏi mắt, nhức đầu, chóng mặt, buồn ngủ khi đọc sách, học tập; nghiêng đầu khi nhìn; lé mắt…

Khi nghi ngờ hoặc bị tật khúc xạ, cần đến những cơ sở chuyên khoa để được phát hiện và đo chỉnh kính. Nếu bị khúc xạ, người bệnh nên đeo kính đúng độ, khám lại sau 6 tháng. Đối với trẻ em chưa đến tuổi trưởng thành, cách duy nhất điều chỉnh là đeo kính gọng. Với trẻ lớn hoặc người lớn, ngoài đeo kính gọng, bạn còn có thể đeo kính sát tròng. Người lớn có thể phẫu thuật laser điều trị tật khúc xạ.

Để chăm sóc đôi mắt, bạn phải đảm bảo nơi học tập và làm việc đầy đủ ánh sáng. Ánh sáng dùng làm việc thường có cường độ lớn gấp 3 lần cường độ ánh sáng trong phòng; không dùng một đèn để đọc sách trong phòng tối. Nếu học ban đêm, ngoài ánh sáng phòng, người học cần đèn bàn, đèn phải có chụp phản chiếu. Bạn sử dụng kết hợp đèn điện bóng tròn và đèn ống. Việc chiếu sáng tốt cho việc đọc sách, học và làm bài là chiếu sáng từ sau, từ trên xuống, nghịch với bên tay thuận.

Ngoài ra, kích thước của bàn, ghế phải phù hợp với chiều cao của từng người để có thể nhìn đúng khoảng cách từ mắt đến sách vở, không phải cúi đầu nhiều. Để giữ gìn đôi mắt, tư thế ngồi đúng cũng rất quan trọng: thẳng lưng, 2 chân khép lại, 2 bàn chân để sát nền nhà, đầu hơi cúi khoảng 10-15 độ; không cúi gằm mặt, nghiêng đầu, áp má lên bàn học; luôn để mắt xa sách vở khoảng cách thích hợp. Khoảng cách lý tưởng để đọc sách gần là khoảng cách đo từ chỗ đầu ngón cái hoặc ngón trỏ cong lại đến cùi trỏ (trung bình 35 cm).

Đặc biệt, cần giảm căng thẳng của mắt như không sử dụng mắt quá lâu, đặc biệt học sinh cấp I và những em thị lực kém. Nên hạn chế thời gian xem TV; chơi trò chơi điện tử, vi tính…; không đọc sách truyện có chữ quá nhỏ hay mờ, hình ảnh lem nhem. Mỗi 20 phút làm việc gần, nhìn ra xa một khoảng cách 6 m trong 3-5 phút. Đồng thời, bạn nên chú ý không làm việc nào phải huy động thị giác gần quá 45 phút.

Khi xem TV, khoảng cách bằng 7 lần chiều rộng màn hình (ví dụ, đối với TV 21 inch, nên ngồi cách xa màn hình 3,5 m). Người xem nên ngồi thẳng, có chiếu sáng trong phòng nhưng tránh ánh sáng phản xạ trực tiếp màn hình. Trẻ em phải giới hạn việc xem TV (khoảng 1 đến vài giờ mỗi ngày). Nếu có tật khúc xạ, người bệnh nên đeo kính khi xem.

Bên cạnh đó, bạn nên chú ý ăn uống đầy đủ chất như thực phẩm chứa nhiều vitamin A: gan, trứng, các loại rau có màu đỏ, cam, vàng như cà chua, gấc, cà rốt, bí đỏ, các loại rau màu xanh đậm..., đồng thời bổ sung thêm vitamin A, B, Polyvitamine, Difrarel E, dầu gấc..

Bác sĩ Nguyễn Hoàng Cẩn
Phòng Chỉ đạo chuyên khoa, Bệnh viện Mắt TP HCM