Trưởng trung tâm chăm sóc hô hấp Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM, PGS Lê Thị Tuyết Lan, cho biết đợt thay đổi thời tiết vừa qua đã khiến những bệnh nhân có sẵn bệnh suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) có diễn biến sức khỏe xấu hẳn so với bình thường. Nhiều trường hợp chưa đến ngày tái khám phải đến khám bệnh đột xuất.

Bệnh xấu đi

Bác sĩ Trần Anh Tuấn, trưởng khoa hô hấp Bệnh viện Nhi Đồng 1, TP.HCM, cũng nhận xét: hằng năm vào thời điểm này số bệnh nhi mắc bệnh hô hấp (viêm phổi, viêm tiểu phế quản, suyễn...) nhập viện thường giảm. Nhưng năm nay do thời tiết thay đổi, số bệnh nhi mắc bệnh hô hấp nhập viện vẫn ở mức cao, 180-190 bệnh nhi nằm điều trị mỗi ngày, tăng hơn so với cùng kỳ năm trước khoảng 25%.

Bác sĩ Anh Tuấn nhấn mạnh trời trở lạnh là điều kiện rất thuận lợi cho virus đường hô hấp phát triển, trong đó có virus cúm, virus hợp bào hô hấp (RSV)... Riêng virus hợp bào hô hấp lây lan nhanh, người lớn và trẻ em đều có thể nhiễm virus này.

Với người lớn, trẻ lớn khi nhiễm virus này chỉ bị cảm, ho nhẹ, nhưng ở trẻ dưới hai tuổi sẽ hình thành bệnh viêm tiểu phế quản. Đặc biệt ở trẻ dưới ba tháng tuổi sẽ có khả năng biến chứng suy hô hấp cao. Thực tế tại khoa hô hấp Bệnh viện Nhi Đồng 1 có tới 90% trẻ viêm tiểu phế quản bị suy hô hấp phải thở oxy là trẻ dưới ba tháng tuổi.

PGS Tuyết Lan cho biết thêm với những bệnh nhân suyễn, COPD không tuân thủ điều trị hoặc chưa được hướng dẫn đầy đủ về cách điều trị dự phòng, biện pháp ngừa cơn kịch phát, khi thời tiết thay đổi càng dễ nguy hiểm đến tính mạng nếu không được đưa đi cấp cứu hoặc khám bệnh kịp thời.

Giữ ấm từ trong nhà ra ngoài phố

Theo bác sĩ Anh Tuấn, thời tiết chuyển lạnh sẽ khiến bệnh nhân suyễn hay bị lên cơn (ho, khò khè, khó thở). Điều này khá nguy hiểm vì “một lần bệnh nhân lên cơn suyễn sẽ là một lần bệnh nhân có nguy cơ tử vong”.

Thống kê cho thấy 1/3 số trẻ bị tử vong do lên cơn suyễn đều là những trẻ chưa từng lên cơn suyễn bao giờ. Do vậy việc phát hiện trẻ lên cơn suyễn đầu tiên rất quan trọng.

Bác sĩ Trần Thị Nga - trưởng khoa nhi Bệnh viện Q.Phú Nhuận - khuyên các bà mẹ cần giữ ấm cho trẻ ngay cả trong nhà và khi ra ngoài đường. Thực tế có bà mẹ chỉ giữ ấm cho con khi ra đường, còn ở nhà lại cho bé mặc phong phanh, đi chân đất, nhà cũng không giữ ấm bằng việc đóng bớt cửa. Trong khi chân bị lạnh rất dễ khiến trẻ nhiễm lạnh.

Vì thế, khi trời lạnh nên cho trẻ mang vớ (tất), đi dép trong nhà, không để trẻ đi chân trần trên nền nhà lạnh.

Nếu trẻ đã bị bệnh càng phải giữ ấm, cho trẻ uống nhiều nước, nên uống thêm nước chanh, cam tươi, uống thuốc theo toa bác sĩ, theo dõi các dấu hiệu trở nặng như khó thở, đau ngực, khó thở tăng hơn, hoặc những dấu hiệu trở nặng khác như mệt hơn, bỏ bú, nằm li bì, khó đánh thức.

Lưu ý không nên cho trẻ uống nước lạnh sẽ làm viêm họng nặng hơn, không uống nước ngọt có gas vì trong những loại nước này có lượng đường cao làm bé uống vào sẽ có triệu chứng no giả tạo, làm những trẻ đã bị suy dinh dưỡng tăng thêm bệnh.

Phòng bệnh từ xa

Theo bác sĩ Anh Tuấn, với những người lớn bị cảm, ho, sổ mũi, cần tránh tiếp xúc gần với trẻ, đặc biệt là trẻ nhỏ. Rửa tay trước và sau khi chăm trẻ cũng là một trong những biện pháp phòng ngừa hiệu quả để tránh cho trẻ bị lây bệnh cúm, viêm tiểu phế quản...

Với những bệnh nhân suyễn, COPD, PGS Tuyết Lan khuyên phải cố gắng phòng bệnh bằng cách giữ ấm cơ thể qua việc duy trì việc vận động, đeo khẩu trang, mặc áo ấm, quàng khăn cổ.

Ngoài ra còn có cách giữ ấm thông thường và hiệu quả đối với những bệnh nhân này là uống nước ấm pha với ít mật ong, vài lát gừng tươi và mấy giọt chanh. Khi thời tiết trở lạnh bệnh nhân phải tăng liều thuốc ngừa cơn lên gấp bốn lần so với bình thường khi thấy có ho, khò khè, khó thở, nặng ngực (suyễn) tăng lên.

Đặc biệt, với những bệnh nhân suyễn còn phải chú ý phòng tránh nhiễm trùng đường hô hấp bằng biện pháp chích ngừa cúm mùa định kỳ hằng năm.

Đối với bệnh nhân COPD, ngoài chích ngừa cúm mùa hằng năm nên chích ngừa viêm phổi mỗi ba năm một lần. Những bệnh nhân có dị ứng với trứng gà, formaldehyde, hoặc neomycine thì không được chích ngừa mà nên uống thêm thuốc tăng cường miễn dịch (theo toa của bác sĩ). Khi được “bảo dưỡng” sức khỏe căn cơ như vậy, những bệnh nhân này sẽ vượt qua được ảnh hưởng của thời tiết thay đổi.

LÊ THANH HÀ - THÙY DƯƠNG